Giải đáp những thắc mắc hàng ngày về thần kinh - cột sống

Mời độc giả theo dõi tư vấn trực tuyến cùng chuyên gia.

Dinh dưỡng hợp lý cho tuổi dậy thì

Lúc này, sự phát triển và hoàn thiện về thân đòi hỏi trẻ cần phải có một chế độ dinh dưỡng thật tốt.

Dậy thì (bao gồm giai đoạn tiền dậy thì và dậy thì): Tuổi tiền dậy thì của trẻ em Việt Nam thường ngày là 9-11 tuổi với nữ và 12-14 tuổi với nam. Lứa tuổi này, chiều cao của trẻ tăng rất nhanh, trẻ thơ gái tăng khoảng 6cm/năm và con nít nam tăng 7cm/năm hoặc hơn nữa nếu dinh dưỡng, vận động hợp lý. Khi đến tuổi dậy thì (12-13 đối với nữ và 15-16 đối với nam), sức lớn chậm lại, mỗi năm tăng khoảng 2cm. Tuy nhiên, trong thực tế, giai đoạn này ở mỗi trẻ mỗi khác và chúng ta không thể biết xác thực ranh giới tiền dậy thì và dậy thì của từng trẻ, do đó, nên đảm bảo dinh dưỡng tốt cho trẻ suốt cả thời đoạn tiền dậy thì và dậy thì để giúp trẻ phát triển. Vì sau thời kỳ dậy thì, thân thể trẻ cũng tăng chiều cao nhưng với tốc độ rất chậm, tổng cộng mức tăng chiều cao của các năm sau không bằng 1 năm chiều cao tăng vọt trong thời kỳ tiền dậy thì.

Sắt có trong thịt bò, lòng đỏ trứng cần thiết cho tuổi dậy thì vì giúp phòng chống thiếu máu cũng như cung cấp nguyên liệu để xây dựng các cấu trúc tế bào và hoàn thiện phát triển các nội tiết tố về giới tính.

Mỗi ngày, trẻ cần 2.200-2.600 calo, tương đương người trưởng thành. Nếu không cung cấp đúng và đủ, trẻ sẽ bị thiếu hụt dinh dưỡng dẫn đến chậm hoàn thiện và phát triển các bộ phận thân thể. Lượng đạm cần cao hơn người trưởng thành, giúp trẻ phát triển cơ bắp nên chiếm 14-15% tổng số năng lượng trong khẩu phần, tương đương 70-80g/ngày, chú ý đạm động vật nhiều sắt giúp buồng thiếu máu cũng như cung cấp vật liệu để xây dựng các cấu trúc tế bào và hoàn thiện phát triển các nội tiết tố về giới tính, tham gia hệ miễn dịch nhằm tăng sức đề kháng. Chất béo (dầu, mỡ) nên chiếm 20-25% năng lượng khẩu phần, là nguồn cung cấp năng lượng, giúp cơ thể tiếp nhận vitamin tan trong chất béo như A, D, E, K, nên cho trẻ ăn cả mỡ động vật và dầu thực vật, khoảng 40-50gr mỗi ngày. Chất bột đường cung cấp năng lượng chính cho thân chiếm 60-70% năng lượng, có trong gạo, bột mì, sản phẩm chế biến, khoai, củ… Nên chọn lọc những loại bột đường thô để cung cấp chất xơ tốt cho đường tiêu hóa và buồng béo phì.

Canxi: rất cần thiết cho lứa tuổi dậy thì, nếu được cung cấp đủ sẽ giúp xương chắc khỏe và độ đậm xương đạt mức tối đa giúp trẻ phát triển tốt về chiều cao và phòng được bệnh loãng xương ngày mai. Mỗi ngày trẻ cần 1.000 - 1.200mg canxi. Canxi có nhiều trong sữa, cả sữa bò và sữa đậu nành, các loại thủy sản, xương cá (nên kho nhừ cá để có thể ăn cả xương). Nên uống 400 - 500ml sữa/ngày.

Chất sắt: bé gái khi bước vào tuổi dậy thì cần lượng sắt nhiều hơn bé trai do mất máu trong chu kỳ kinh nguyệt. Nên bé trai chỉ cần 12 - 18mg sắt/ngày, trong đó, bé gái cần tới 20mg sắt/ngày. Chất sắt có nhiều trong thịt đỏ, phủ tạng động vật: thịt bò, gan, tim…, lòng đỏ trứng, đậu đỗ, rau xanh có nhiều vitamin C giúp tiếp thụ sắt tốt hơn… Nếu thiếu sắt, trẻ sẽ bị thiếu máu gây ra các triệu chứng mỏi mệt, hay quên, buồn ngủ, da xanh…

Các vitamin và khoáng vật: Đây là những vi chất dinh dưỡng cấp thiết cho thân. Nhu cầu vitamin nhóm B, C, A, D, acid folic... cũng cao do tăng chuyển hóa năng lượng. thành thử, cần phải ăn đa dạng thực phẩm và những thực phẩm tươi càng ít qua chế biến thì càng ít mất chất dinh dưỡng. Lượng rau cần thiết trong ngày là 300-500g.Thiếu vitamin A có thể gây bệnh ở mắt, nhiễm khuẩn đường hô hấp và đường tiêu hóa; chậm phát triển chiều cao. Khi thiếu vitamin C, quá trình tổng hợp collagen gặp chướng ngại, làm giảm quá trình hình thành tế bào ở các thành mạch, mô liên kết, xương, răng, giảm sức đề kháng.

Kẽm là một nguyên tố hết sức quan yếu giúp sản sinh, xúc tiến và điều hòa các hormon tăng trưởng IGF- I và hormon sinh dục, giúp trẻ có thể phát huy hết tiềm năng phát triển của thân một cách toàn diện trong tuổi tiền dậy thì và dậy thì, nhu cầu từ 10-20mg/ngày, có nhiều trong thức ăn cội nguồn động vật. Bổ sung iod cho trẻ qua việc sử dụng muối iod khi nấu bếp và các loại hản sản.

Thiếu iod, trẻ sẽ bị bướu cổ, kém sáng dạ...

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng hợp lý, tập thể dục thể thao đều đặn, luôn cũng rất quan trọng ở lứa tuổi này vì đây là tuổi rốt cuộc để trẻ tăng tốc chiều cao, sau khi dậy thì, trẻ sẽ cao rất chậm, thậm chí không tăng chiều cao nữa. Các môn thể thao giúp trẻ tăng chiều cao như bơi, chạy, đạp xe, bóng rổ, cầu lông… Trẻ cũng cần ngủ đủ giấc, ngủ sâu, giúp hormon tăng trưởng tiết ra nhiều, kích thích xương dài hơn.

BS. Ngô Mỹ Hà

Khu vườn 185m² phủ xanh rau ngon trái ngọt của người đàn ông yêu trồng trọt suốt 19 năm qua

Trong 19 năm vừa qua, anh Cyril Johns cùng vợ của mình đã cải tạo mảnh đất phía sau nhà để biến chúng thành khu vườn xanh mát với đủ loại rau quả sạch.

• 

  Khu vườn rau quả sạch ngút ngàn trên đảo của người đàn ông dành tất tật niềm đam mê cho trồng trọt

Khu vườn ấy không chỉ là nơi lưu giữ kỷ niệm, nơi gắn bó tình cảm của hai vợ chồng mà còn là nơi cung cấp thực phẩm sạch cho cả gia đình trong nhiều năm qua.

Anh Cyril Johns cho biết: "Mùa đông ở nơi gia đình tôi đang sống, Wisconsin, Hoa Kỳ khá lạnh. Chúng tôi chỉ có 4 tháng với thời tiết thuận lợi cho việc trồng cây, trồng rau. bởi thế, khoảng thời gian ngắn ấy là lúc chúng tôi tranh thủ để trồng cũng như lưu trữ các loại rau quả mà mình trồng được cho việc ăn uống suốt cả năm".

Vì khu vườn không rộng lắm nên vợ chồng anh Cyril Johns chủ trương trồng các loại cây cho thu hoạch nhiều lần. Thêm vào đó, vợ chồng anh luôn tìm cách bố trí không gian hợp lý giúp cây trồng phát triển được tốt nhất.

Khu vườn được vợ chồng anh trồng rất nhiều rau quả sạch.

Không gian xanh mát với đa dạng các loại cây trồng.

Giàn leo cho mướp đắng.

Đậu ván.

Góc trồng đậu cove, đậu tím và súp lơ.

Khu vườn năm nay được vợ chồng anh Cyril Johns trồng đủ loại như cà chua, mướp, cà tím, tiêu, các loại rau mùa hè bao gồm đậu cove, đậu bắp, bông cải, rau bina, tỏi, cần tây, rau diếp, chùm ngây... Ngoài ra, năm nào vợ chồng anh cũng trồng khá nhiều củ cải, cà rốt, khoai tây, hẹ, hành, tỏi, bầu, bí, dưa leo và thảo dược...

đậu dải áo.

Đậu ván tím.

Chủ nhân của khu vườn rộng 185m2.

thành tựu của những ngày chăm chỉ.

Để các loại cây trồng trong vườn tốt tươi, anh Cyril Johns thường dùng phân bón hữu cơ như trùn quế, phân cá, phân gà... để bón cho rau. Ngoài ra, anh còn thu thập cỏ, lá khô trong vườn để ủ phân. Với khu vườn rộng, đó là lượng phân ráo và hữu dụng cho khu vườn luôn tốt tươi.

Anh Cyril Johns vẫn định kỳ gian côn trùng cho khu vườn. Anh thường xịt dầu Neem và dùng một số thương hiệu xà bông an toàn để phun lên cà chua phòng chống một số bệnh nấm thân. Ngoài ra, một số biện pháp khác như dùng nước rửa chén hoặc trồng đa dạng các loại rau và hoa cũng giúp khu vườn hạn chế được sự phá rối của côn trùng...

Anh Cyril Johns cho biết, anh cùng gia đình liên tiếp thưởng thức các loại rau quả sạch suốt mùa hè. song song, gia đình anh còn xử lý rau quả thu hoạch được để có thể ăn suốt một năm cũng như mang biếu, tặng hàng xóm, bạn bè.

Theo HWGF